In tekst die je zelf schrijft, zie je typefouten vaak niet staan. Dat komt omdat je de inhoud zo door en door kent dat je bij het lezen niet naar de letters kijkt. Je ‘hoort’ de tekst in je hoofd en glijdt er onbewust overheen. Je ziet de (correcte) woordbeelden die je van kleins af hebt geleerd en ziet de fouten gewoon niet staan.
Hoe haal je dan typefouten uit je eigen teksten?
Dat doe je door bewuster en op een andere manier naar je tekst te kijken.
Je krijgt hier 7 praktische tips om je eigen teksten na te lezen.
1. Gebruik de spellingscontrole
Word biedt al jaaaaaaaren spellingscontrole aan. De gekende rode kronkellijn onder woorden. Dankzij AI en allerlei large language models is die controle tegenwoordig stukken beter dan in de begindagen. Heel vaak heeft de spellingscorrector het nu bij het juiste eind, of doet die je in ieder geval even nadenken en kijk je je tekst wat grondiger na. Negeer die rode kronkels dus niet, maar overloop ze bewust.
2. Laat je tekst een nacht rusten
Als je een nachtje over je tekst slaapt, geef je brein rust en kan de tekst uit je geheugen verdwijnen. Dat helpt niet alleen om spelfouten te spotten nadien. Je kijkt de volgende dag ook met een frisse, nieuwe blik naar je tekst en kunt nog bijschaven.
3. Lees van onder naar boven en van achter naar voor
Als je van achter naar voor leest, ben je gedwongen je te focussen op de letters in plaats van de inhoud. Zo springen fouten in grammatica of spelling sneller in het oog.
4. Lees je tekst luidop
Als je je tekst voor jezelf luidop leest, ben je gedwongen actief naar de woorden op het blad te kijken en zal een typefout je sneller opvallen. Luidop lezen heeft nog een extra voordeel: als je struikelt over bepaalde zinnen, weet je dat die mogelijk niet goed geformuleerd zijn. Luidop lezen helpt je dus ook om de tekst nog wat vlotter te maken.
In plaats van zelf te lezen, kun je ook de voorleessoftware in Word gebruiken. De computerstem klinkt niet zo gezellig, maar je hoort wel meteen of iets niet klopt.
💡 Heb je geen idee waar die voorleesfunctie zit? Tab ‘Controleren’ en dan de functie ‘Voorlezen’ bij het symbool met een grote A.
5. Druk je tekst af
Een gouwe, ouwe die nog steeds werkt. Druk je tekst af en lees op papier na. Op papier lezen gaat trager waardoor je spelfouten beter ziet staan. Oké, niet zo milieuvriendelijk, maar je kunt het papierverbruik optimaliseren. Druk dubbelzijdig af, of gebruik de prints daarna als kladpapier voor notities. Of laat je kinderen poppetjes uit papier-maché maken op woensdagnamiddag.
6. Gebruik tools
Er zijn naast de standaard spellingscorrector in Word allerlei tools op de markt, al dan niet gratis, die je tekst verbeteren. Dit zijn mijn favorieten:
✔️ Schrijfassistent Nederlands van VRT: in deze gratis tool kopieer je je tekst. De tool controleert vervolgens op spelling, dt-fouten, schrijfstijl en op het gebruik van Belgisch-Nederlands. Dat laatste is nuttig voor wie ook voor de Nederlandse markt schrijft.
✔️ ChatGPT: ook aan ChatGPT kun je vragen om je tekst te controleren op fouten. Geef dan wel een duidelijke prompt en verwoord heel precies wat je wilt laten controleren. Wist je trouwens dat je in de betaalde versie (GPT4) je eigen prompts kunt maken en als standaard bewaren? Zo kun je een controlefunctie voor jezelf maken die je iedere keer opnieuw gebruikt, zonder telkens dezelfde prompt te typen of kopiëren.
✔️ PerfectIt: PerfectIt is software die je aan Word koppelt. De tool is gericht op het Engels, maar werkt ook vrij goed voor het Nederlands. Hij is vooral handig voor echt grote, lange documenten. De tool screent het hele document op bepaalde fouten. Je ontdekt er vooral inconsistenties mee (Staan alle titels met een hoofdletter? Staat er na opsommingen een komma?) en lost ze in een beweging op.
7. Gebruik het vierogenprincipe: laat iemand anders nalezen
De laatste tip is de meest efficiënte: laat iemand anders je tekst nalezen. Een andere persoon dan jijzelf leest de tekst onbevooroordeeld en ziet dingen die jij niet ziet.
Heb je niemand ter beschikking die voor jou kan nalezen? Dan doe ik dat graag voor jou.