[…] Appeltjes van oranje
Pruimpjes aan de bomen
Sinterklaas zal komen […]
Wie kent dit oude Sinterklaasliedje? Eigenlijk toch gek, pruimen groeien in onze streken en zijn rijp tussen juli en september. Appeltjes van oranje groeien hier bij mijn weten voorlopig nog niet en zijn voor ons vooral exotisch winters fruit. (Al kan daar snel verandering in komen natuurlijk).
Hoe het ook zij, wat mij interesseert, is waar al die woorden voor dezelfde vrucht vandaan komen. Dus ben ik maar weer eens in de etymologie gedoken. En zoals dat vaak gaat met exoten hangt er een heel reisverhaal aan vast.
Van narang naar appelsien
Archeologen hebben overblijfselen van een citrusvrucht gevonden in een tuin in Jeruzalem die 2500 jaar oud is. Narang is een Perzisch woord dat zijn oorsprong heeft in het Sanskriet naranga, dat dan weer sinaasappelboom betekent. Er wordt dan ook algemeen aangenomen dat de sinaasappel afkomstig is uit Noord-India, deel van het toenmalige Perzische rijk. Al rond de tiende eeuw zouden moslims de oranje vrucht via het Iberisch Schiereiland en Sicilië hebben meegebracht naar het Europese vasteland.
De Fransen en de Britten eten oranges. Die link met het Perzisch en het Sanskriet is duidelijk. Maar hoe komen we in Vlaanderen en Nederland dan aan die appelsienen en sinaasappelen?
Appel van Sina
Appelsienen en sinaasappelen, daar zit China voor iets tussen. Helaas heb ik op het wereldwijde web niet kunnen vinden hoe de vrucht uit Jeruzalem, of met de Perzen, in China is terechtgekomen.
Wel weten we dat de Portugezen in de zestiende eeuw zaden van een citrusvrucht meebrachten uit China. Die vrucht was trouwens veel zoeter dan degene die eeuwen eerder in Jeruzalem werd geteeld.
En zo wordt het duidelijk: appelen kenden we in die tijd wel in onze streken. Het was algemeen de benaming voor ronde vruchten, las ik ergens. Logisch dus dat die ronde vrucht uit China ‘appel sina’ en ‘sina-appel’ werd genoemd. Sina was in die tijd een gangbare benaming voor China. Frappant wel dat in Vlaanderen appelsien het meest gangbare woord is geworden, en in Nederland sinaasappel. Daar mag iemand zich ook nog eens over buigen.
Mysterie
Nu blijft wel de vraag hangen: hoe is die bittere oranje vrucht uit het Jeruzalem van 2500 jaar geleden in China terecht gekomen? En wat is er daar mee gebeurd waardoor ze zoeter van smaak werd?
Ken jij het antwoord? Laat het gerust weten. Ik ben benieuwd!