Ik kan het niet laten, dat spelen met taal. Zoals iemand anders zich uitleeft met potloden of verf, zo spring ik in mijn hoofd van woord naar woord en verhaspel en verbaster ik tot in het oneindige.
Het is hartje zomer, dus dringt zich een zomers woord op om te onderzoeken: de parasol.
Wie een beetje taalgevoelig is, denkt nu misschien: da’s een makkelijke, para en sol, tegen en zon. Iets tegen de zon dus. Toch vond ik nog een paar leuke weetjes tijdens mijn zoektocht naar het ontstaan van de parasol.
Zalig luieren onder de kippesol
Zie je beelden voor je van kippen die in volle zon rond je hoofd fladderen bij het woord kippesol? Ik alleszins wel.
Het woord was in het vroegere Nederlands Oost-Indië in de 17e en 18e eeuw de verbasterde benaming voor de bescherming tegen de zon en kwam van het Portugese quitasol (quitar = afweren, sol = zon). Blijkbaar vonden de Nederlandstaligen uit die tijd quitasol moeilijker te begrijpen dan parasol, en ontstonden er daardoor allerlei varianten, zoals kippesol, kibesol, kitasol, kitesol en kittesol. Voel jij je geroepen om deze mooie verbastering opnieuw in te voeren?
Of toch liever een Italiaanse parasol?
De oorsprong van de parasol ligt bij het Italiaanse parasole. Van parare, weren en sole, zon. En nu vraag ik me af: heeft die Italiaanse kustgewoonte om de stranden vol te plakken met ligbedjes en parasols in de verhuur hier ook iets mee te maken?
En hoe zat het bij de Egyptenaren, de Grieken en de Romeinen?
Wikipedia leert me dat de 1000 jaar voor Christus de Egyptenaren al parasols gebruikten om de farao te beschermen tegen de zon. En dat geloof ik best: ik zie zo een afbeelding voor me van een dienaar die met een groot palmblad of iets dergelijks staat te wuiven.
Maar: hoe noemden de Egyptenaren die zonnebescherming of koeltewaaier? Waarschijnlijk niet parasol, omdat dat woord pas uit de 17e eeuw stamt.
Ik heb het niet gevonden op het alwetende internet, en ook ChatGPT had voor mij geen antwoord – en heeft zelfs niet verzonnen!
Weet jij hoe de Egyptenaren een parasol noemden? Laat het me weten, ik ben keibenieuwd!
Voor dit artikel gebruikte ik deze bronnen:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Parasol
https://ivdnt.org/actueel/woorden-van-de-week/terug-in-de-taal/kippesol-quitasol-parasol
Dit artikel verscheen voor het eerst op 18-08-2025.